هر آنچه باید دربارهٔ روز جهانی ماما بدانید

روز جهانی ماما فرصتی ارزشمند برای قدردانی از کسانی است که پاسدار سلامت مادران باردار و نوزادان هستند؛ افرادی که از پیش از بارداری تا بعد از تولد نوزاد، مادران را در تمام لحظات سخت، دلسوزانه همراهی و پشتیبانی می‌کنند تا از آسیب‌های جسمی و روحی آنان جلوگیری کنند و خاطره‌ای ماندگار و شیرین از زایمان طبیعی برای آن‌ها به ارمغان آورند.

مامایی، تجربه‌ای سرشار از شگفتی و معنویت است؛ لحظه‌به‌لحظه حضور در کنار مادران برای پذیرفتن هدیه‌ای آسمانی که با همراهی ماماها شیرین‌تر و ساده‌تر می‌شود.

بدون آموزش‌ها، همراهی و مشاورهٔ ماما، ممکن است دوران بارداری با دغدغه‌ها و مشکلات بسیاری همراه شود، چالش‌هایی که ماماها به خوبی از آن‌ها آگاه هستند و با اقدام مناسب و به‌موقع می‌توانند از بسیاری از آن‌ها جلوگیری کنند.

در این مقاله به بررسی روز جهانی ماما، اهمیت این رویداد، تاریخچهٔ مامایی در ایران و نقش ماما در چرخهٔ بارداری تا تولد می‌پردازیم.

روز ماما چه روزی است؟

سازمان بهداشت جهانی (World Health Organization) و کنفدراسیون بین المللی مامایی (International Confederation of Midwives)، پنجم ماه می معادل پانزدهم اردیبهشت ماه را به عنوان روز جهانی ماما تعیین کرده است.

روز جهانی ماما مهم نخستین بار در سال 1980 پیشنهاد و سپس در سال 1992 به طور رسمی در سراسر جهان معرفی شد تا توجه افکار عمومی، به خصوص دولت‌ها را به اهمیت نقش حرفهٔ مامایی جلب کند.

نقش کلیدی ماماها در کاهش مرگ‌ و‌ میر مادران و نوزادان، ترویج زایمان ایمن و طبیعی و ارتقای سلامت بانوان غیرقابل‌انکار است.

روز جهانی ماما، هر سال به جوامع و دولت‌ها، این مهم را یادآوری می‌کند و اجازه نمی‌دهد نقش پررنگ ماماها در حفظ و بهبود سلامت جامعه فراموش شود. به همین دلیل در روز جهانی ماما از آنخا قدر دانی می شود.

مادران باردار در یکی از خاص‌ترین دوران زندگی خود به سر می‌برند و به همین علت بیش از هر زمانی باید به سلامت جسمی و روحی خود توجه کنند.

ماما در تمام مسیر در کنار آن‌هاست و به آنان کمک می‌کند تا بدون دغدغه و نگرانی، ماه‌های بارداری را سپری کنند و احتمال ابتلا به افسردگی پس از زایمان نیز در آن‌ها کاهش یابد.

شعار روز جهانی ماما در سال 2026  

کنفدراسیون بین‌المللی ماماها (ICM)، شعار «یک میلیون مامای بیشتر» را برای روز جهانی ماما در سال 2026 اعلام کرده است. هدف از این شعار، رساندن پیامی مهم به گوش جهانیان است: با کمبود شدید ماما در سراسر جهان مواجه هستیم و برای پوشش تمام نیازهای جوامع در این زمینه، حدود یک میلیون مامای جدید باید وارد این حرفه شوند!

کمبود یک میلیون ماما در سراسر جهان، چالشی عمیق و جدی است که اگر به موقع رفع نشود؛ به‌زودی به بحرانی غیرقابل‌حل تبدیل خواهد شد که سلامت طیف وسیعی از زنان را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

چرا شعار «یک میلیون مامای بیشتر» انتخاب شده است؟

• حمایت فوری از قشر مامایی: تلاش برای ترغیب سیاست‌گذاران در راستای سرمایه‌گذاری گسترده در آموزش و حفظ نیروهای مامایی.
• پیشگیری بهتر از درمان است: اگر یک میلیون ماما وارد عرصهٔ کار شوند، سالانه ۶۷٪ از مرگ‌های مادران، ۶۴٪ از مرگ‌های نوزادان و ۶۵٪ از تولدهای مرده قابل پیشگیری می‌شوند!
• دسترسی عادلانه: با افزایش تعداد ماماها، کیفیت خدمات مامایی در مناطق محروم و دورافتاده بهبود یافته و عدالت اجتماعی در این زمینه تحقق می‌یابد.
• خدمات گستردهٔ مامایی: با افزایش نیروی کار در این حرفه، فقط کیفیت خدمات ارائه شده به مادران باردار و نوزادان بهبود نمی‌یابد، بلکه به طور کل سلامت جنسی جامعه ارتقا و بیماری‌های زنان کاهش می‌یابد.

تاریخچهٔ رشته مامایی در ایران 

نخستین بار در سال 1298، مدرسهٔ قابلگی در بیمارستان بانوانِ تهران تأسیس شد تا اصول مامایی را به 10 دانشجوی خود آموزش دهد.

سپس در سال 1308، آموزشگاه عالی مامایی به عنوان یکی از شعب مدرسه طب فعالیت رسمی خود را آغاز کرد. به فارغ‌التحصیلان رشته مامایی از این مدرسه، مدرکی معادل لیسانس اهدا می‌شد.

مدارس طب در دوران قاجار با تکیه بر متون کهن پزشکی و متدهای سنتی به تدریس می‌پرداختند. با ورود دانشکده‌های پزشکی مدرن در اوایل دوران پهلوی، این مدارس سنتی به تدریج جای خود را به ساختارهای آموزشی جدید دادند.

دانشگاه تهران در سال 1313 افتتاح شد. پس از شروع به کارِ دانشکدهٔ پزشکی در این دانشگاه، بیمارستان زنان به آن پیوست و تا سال 1331، در مجموع بیش از 460 نفر در رشته مامایی از این آموزشگاه فارغ‌التحصیل شدند.

پس از انتقال آموزش پزشکی به وزارت بهداشت در سال ۱۳۶۵، دانشکده‌های پرستاری و مامایی تأسیس شدند و از سال ۱۳۶۸ با پذیرش دانشجو، به تربیت متخصصان این حوزه پرداختند. این تحولات، گامی در جهت آموزش مدرن و تخصصی در رشته‌های پیراپزشکی بود.

اهمیت نقش ماما وروز جهانی ماما در حفظ سلامت جامعه

بسیاری از مردم، با طیف وسیع خدمات ارائه‌ شده توسط ماماها آشنایی ندارند و حرفهٔ آن‌ها را محدود به دوران زایمان تصور می‌کنند؛ در حالی‌ که وظایف و مسئولیت‌های آن‌ها گسترده است.

• مراقبت‌های دوران بارداری: مشاوره و آموزش مادران باردار در راستای حفظ سلامت مادر و جنین، انجام معاینات دوره‌ای، تجویز و تفسیر آزمایش‌ها، مدیریت بارداری‌های پرخطر، آموزش تکنیک‌های ضروری برای زایمان ساده و غیره
• مراقبت‌های زمان زایمان: نظارت بر روند زایمان طبیعی، ارائه روش‌ های مختلف برای کاهش درد زایمان، کمک به زایمان و تولد نوزاد، مدیریت عوارض حاد ناشی از زایمان طبیعی و غیره
• مراقبت‌های پس از زایمان: نظارت بر وضعیت جسمی و روحی مادر برای جلوگیری از افسردگی پس از زایمان، بررسی سلامت نوزاد تازه‌متولدشده، آموزش شیردهی به مادر و غیره
• مراقبت‌ها در حوزهٔ سلامت جنسی و باروری: انجام تست غربالگری سلامت دهانهٔ رحم (پاپ اسمیر)، مشاورهٔ تنظیم خانواده، آموزش راه‌های پیشگیری و درمان بیماری‌های مقاربتی، راهنمایی زنان برای ارتقای سلامت در دوران مختلف از بلوغ تا یائسگی و غیره

چگونه روز جهانی ماما را جشن بگیریم؟

• اطلاع‌رسانی از طریق فضای مجازی: می‌توانید از طریق پست یا استوری در شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌ها، روز جهانی ماما تبریک گفته و در مورد این رویداد مهم و اهمیت حرفهٔ مامایی اطلاع‌رسانی کنید.
• تقدیر و تشکر: توصیه می‌شود مراکز درمانی و بیمارستان‌ها با برگزاری جشن، جلسه و کنفرانس‌، حمایت و قدردانی خود از ماماها را نشان دهند و به آن‌ها امید و انگیزه بدهند. همچنین خانواده، اقوام و دوستان نآنماماها نیز می‌توانند با هدیه‌، گل یا کارت‌پستال از آنان برای زحمتشان سپاسگزاری کنند. گاهی حتی یک پیام و متن تبریک روز ماما نیز می‌تواند خستگی را از تن آن‌ها ببرد.
• همراهی اجتماعی: در روز جهانی ماما، توصیه می‌شود که مسئولان و دولت‌ها به دغدغه‌ها و چالش‌های این گروه توجه ویژه کنند و برای رفع آن‌ها برنامه‌ریزی کرده و فعالانه بکوشند.

خیریه نیکان ماموت همراه ماماهای ایران زمین برای ارتقای سلامت جامعه

مؤسسه خیریه نیکان ماموت در هفت شاخهٔ اصلی فعالیت می‌کند تا نیازهای خانواده‌های کم‌برخوردار را به شکل همه‌جانبه پوشش دهد.

دومین شاخهٔ حمایتی این خیریه، کمک به درمان بیماران کم‌برخوردار و ارتقای خدمات پزشکی ارائه‌شده به آن‌ها است تا هیچ فردی به علت مشکلات اقتصادی از درمان مؤثر و به‌موقع جا نماند.

خیریه نیکان ماموت در روز جهانی ماما و سایر کادر درمان به حمایت از بانوان باردار کم‌برخوردار می‌پردازد. پرداخت هزینهٔ درمان، خرید دارو، ویزیت دکتر، آزمایشات بارداری و سونوگرافی، برخی از اقدامات این مؤسسه در راستای کاهش آسیب به مادران باردار و ارتقای سلامت آن‌ها و نوزادان است.

تمام اعضای جامعه، در کنار هم، با اتحاد و همدلی، می‌ توانند به ساخت دنیایی امن‌تر و سالم‌تر کمک کنند. هیچ نیرویی به تنهایی قادر به ساختن سرزمینی امن و سرشار از تندرستی نیست.

تمام مردم، فارغ از هر حرفه، سن، جنسیت و جایگاه اجتماعی باید در کنار دولت‌ها، سازمان‌های خصوصی و غیرخصوصی و خیریه‌ ها، تلاش کنند تا نیازهای اقشار آسیب‌ پذیر  و در معرض خطر برطرف شود.

یکی از دیگر اقدامات خیرخواهانهٔ خیریه نیکان ماموت حمایت از دانشجویان کم‌برخوردار در رشته مامایی و سایر رشته‌های پیراپزشکی و پزشکی است. شاخهٔ دوم این مؤسسه، حمایت تحصیلی و آموزشی از دانش‌آموزان و دانشجویان را شامل می‌ شود.

در همین راستا، به دانشجویان کم‌بضاعت مامایی و سایر رشته‌ها کمک‌ هزینهٔ تحصیلی اهدا می‌شود تا در تأمین شهریهٔ دانشگاه، خوابگاه و سایر هزینه‌ های تحصیلی دچار چالش نشوند و بتوانند به تحصیلات عالی خود ادامه دهند.

هرکدام از این دانشجویان مامایی با ادامهٔ تحصیلات می‌توانند روزی بهداشت و سلامت جامعه را بهبود ببخشند؛ جامعه‌ای که به شکل جدی با کمبود نیروی مامایی مواجه است.

در صفحه درباره ما می‌توانید با سابقه و افتخارات تیم پزشکی و مامایی مجموعه ما آشنا شوید. ما هر سال در تاریخ ۵ مه مصادف با روز جهانی ماما، برنامه‌های ویژه‌ای برای قدردانی از ماماهای عزیز برگزار می‌کنیم.

خیریه نیکان ماموت برای تحقق عدالت اجتماعی در شاخهٔ درمان و آموزش فعالانه می‌کوشد و در روز جهانی ماما، از تمام داوطلبانی که دوست دارند کمکی برسانند، دعوت به عمل می‌آورد.

کافی‌ است فرم داوطلبی را تکمیل کنید تا به جمع داوطلبان خیریه نیکان بپیوندید. برای کمک مالی نیز می‌توانید از طریق فرم حامی شوید، همراهِ خیریه نیکان شوید؛ نیکان شمایید…