اشتغال زایی
اشتغال زایی و رفع بیکاری از مهمترین مسائل جامعه هستند و دهههاست ذهن صاحبنظران و مسئولان را به خود مشغول کردهاند. برای رفع مشکل بیکاری، باید زیرساختهای اصولی ایجاد شود و به اشتغال جوانان بودجه کافی اختصاص یابد. از سوی دیگر بخش خصوصی یعنی کارآفرینان و مؤسسات خیریه مانند مؤسسه نیکان نیز نقش پر رنگی در افزایش اشتغال زایی دارند. معضل شغل، فقط بخش خاصی از یک جامعه را درگیر خود نمیکند و بر همه بخشها و عموم مردم تأثیرگذار است.
اشتغالزایی در نیکان؛ توانمندسازی با کرامت
اشتغال، فراتر از تأمین معیشت، راهی برای بازیابی کرامت انسانی و ایجاد احساس ارزشمندی است. در شرایطی که بسیاری از خانوادههای تحت حمایت مؤسسه خیریه نیکان ماموت با معضلاتی مانند فقر، آسیبهای اجتماعی یا سرپرستی ناپایدار مواجهاند، ایجاد فرصت شغلی برای آنها تنها یک حمایت موقت نیست؛ بلکه یک تحول پایدار و یک مسیر به سوی استقلال است.
نیکان با درک عمیق از این ضرورت، از سالهای ابتدایی فعالیت خود، اشتغال را بهعنوان یکی از ارکان اصلی برنامههای توانمندسازی در نظر گرفته و تاکنون دهها پروژه در این حوزه اجرا کرده است. اشتغال نهتنها نیاز اقتصادی خانوادهها را تأمین میکند، بلکه موجب تقویت عزتنفس، ارتقای جایگاه اجتماعی و کاهش وابستگی به کمکهای بیرونی میشود. نیکان اشتغال را بهعنوان نقطه اتصال میان نیازهای بنیادین زندگی و آرمانهای انسانی در نظر میگیرد و بر همین اساس آن را در محوریت برنامههای راهبردی خود قرار داده است.
اشتغال به مثابه توانمندسازی پایدار
مؤسسه نیکان اشتغال را صرفاً بهمعنای «ایجاد شغل» تلقی نمیکند. در نگاه نیکان، اشتغال یعنی آموزش ماهیگیری، یعنی مشارکت مؤثر فرد در اقتصاد خانواده، بازگشت به نقش اجتماعی و کاهش وابستگی به کمکهای بلاعوض. از همین رو، فرایند اشتغال زایی در نیکان با بررسی دقیق تواناییها، سطح سواد، شرایط جسمی و امکانات محیطی مددجو آغاز میشود.
مددکاران اجتماعی نیکان تلاش میکنند برای هر فرد متقاضی، مسیری متناسب با توانمندی و موقعیت خانوادگی طراحی کنند. این بررسیها نهتنها به انتخاب بهترین مسیر برای هر فرد منجر میشود، بلکه از هدررفت منابع و شکست طرحهای اشتغال نیز جلوگیری میکند. بسیاری از مددجویان نیکان پس از ورود به طرحهای اشتغال، تجربه اولین درآمد مستقل خود را ثبت کردهاند؛ درآمدی که نه فقط نان، بلکه امید به همراه داشته است.
پروژههای اشتغالزایی ماندگار
در سالهای گذشته، نیکان چند پروژه شاخص و اثربخش در زمینه اشتغال زایی اجرا کرده است. یکی از نمونههای مهم، ساخت و تجهیز کارگاه ترشیسازی در روستای دنسر، بخش تلنگ استان سیستان و بلوچستان است. این کارگاه با همکاری شرکت ازکی و مجموعه ایدههاب احداث شد. در این پروژه، زنان بومی منطقه آموزشهای لازم برای تولید و بستهبندی ترشیجات مانند انبه و لیمو را دریافت کردهاند.
این پروژه نمونهای موفق از پیوند آموزش، کارآفرینی و اشتغال پایدار برای زنان سرپرست خانوار است. نکته مهم اینجاست که فعالیت این کارگاه تنها به تولید محدود نشده، بلکه پیوند آن با بازار فروش محلی و حتی فرااستانی، اشتغال را از حالت مقطعی به یک جریان اقتصادی تبدیل کرده است. حضور فعال زنان در این طرح، موجب تقویت نقش آنان در اقتصاد خانوادگی و همچنین افزایش اعتماد عمومی به ظرفیتهای بومی شده است.
همچنین نیکان در سال ۱۳۹۹ با حمایت خیرین، پروژه ساخت مجموعه آموزشی دارالفنون تلنگ را آغاز کرد. این مرکز با هدف فراهمکردن زیرساخت آموزشهای فنی و حرفهای برای نوجوانان و جوانان منطقه طراحی شد. در فاز نخست، سه اتاق برای کلاسهای آموزشی احداث شد و تجهیزات آموزشی لازم نیز تأمین گردید.
این مرکز قرار است پس از تکمیل، بهصورت رسمی به ارائه دورههای مهارتی برای اشتغال زایی محلی بپردازد. طرحهایی نظیر دارالفنون، نشاندهنده نگاه درازمدت نیکان به مفهوم اشتغال هستند؛ چرا که نیکان باور دارد اشتغال صرفاً با اعطای سرمایه ایجاد نمیشود، بلکه نیازمند آموزش، فرهنگسازی، مهارتافزایی و پیوند با بازار واقعی است.
حمایت از مشاغل خانگی و خرد
در بسیاری از نقاط تحت پوشش نیکان، بهویژه در خانوادههایی که زنان سرپرست خانوار هستند یا دارای محدودیتهای فیزیکیاند، راهاندازی مشاغل خانگی یک راهحل مؤثر بوده است. نیکان با شناسایی ظرفیتهای موجود، اقدام به تأمین ابزار اولیه، آموزش تخصصی و معرفی بازار فروش برای این گروهها کرده است. بهعنوان نمونه، در پروژههای حمایتی سالهای گذشته، تجهیز کارگاه خیاطی، تهیه چرخ خیاطی، دستگاههای بستهبندی مواد غذایی، جوجه برای پرورش خانگی و حتی دستگاههای خشککن میوه، در دستور کار نیکان بوده و انجام شده است. این اقدامات به مددجویان امکان داده تا در فضای خانه و با حداقل امکانات، منبع درآمدی برای خانواده ایجاد کنند.
این نوع پروژهها اغلب بهصورت مشارکتی با مددجویان اجرا میشوند. یعنی بخشی از سرمایه یا ابزار کار از سوی نیکان و بخشی با تعهد و تلاش خود خانواده تأمین میگردد. این مدل نهتنها حس مسئولیتپذیری و تعلق ایجاد میکند، بلکه به افزایش اعتمادبهنفس و انگیزه کاری مددجو نیز میانجامد. همچنین این ساختار مشارکتی باعث میشود خانوادهها تجربه واقعی برنامهریزی اقتصادی، مدیریت منابع و پیشبینی بازار را کسب کنند. نیکان تلاش دارد با تأمین پیوسته مواد اولیه، راهنمایی فنی و پشتیبانی بازاریابی، مسیر رشد این مشاغل را هموار نگه دارد. بهویژه در استانهایی چون خوزستان، کرمان، ایلام و چهارمحال، این مشاغل خانگی نقش مهمی در بقای اقتصادی خانوادهها داشتهاند.
پویشهای اشتغال زایی؛ دعوت از مردم برای همراهی
نیکان در کنار پروژههای فردی، از ظرفیت تأمین مالی جمعی نیز برای توسعه اشتغال استفاده کرده است. در قالب پویشهایی که با هدف اشتغال زایی برای خانوادههای نیازمند اجرا شدهاند؛ از جمله تجهیز کارگاههای خرد، تأمین سرمایه اولیه، یا آموزش مهارتهای تولیدی، امکان مشارکت مردم فراهم شده است. این پویشها ضمن تأمین منابع مالی، فرصتی برای آشنایی عموم با فلسفه توانمندسازی و تأثیر واقعی آن فراهم کردهاند. در این مدل، شفافیت، گزارشدهی و روایت زندگی مددجویان از اهمیت بالایی برخوردار است. خیرین نهفقط کمککننده، بلکه همراهان مسیر زندگی یک خانواده میشوند.
پویشها همچنین بستری برای خلق تجربه مشارکت اجتماعی در مقیاس ملی هستند. بسیاری از افراد با توان مالی محدود اما نیت خیر، از طریق این پویشها وارد چرخه حمایت میشوند. نیکان با بهرهگیری از شبکههای اجتماعی و وبسایت رسمی خود، این امکان را فراهم کرده که هر فرد، حتی با کمترین مبلغ، در تحقق یک رؤیای شغلی سهیم شود. مدلهای شفاف این پویشها، باعث اعتماد پایدار و مشارکتهای مکرر شدهاند.
اشتغال، آغاز استقلال
بر اساس گزارش عملکرد مؤسسه در سالهای اخیر، بخشی از خانوادههایی که از حمایت نیکان در زمینه اشتغال بهرهمند شدهاند، اکنون دیگر نیازمند دریافت کمکهای بلاعوض نیستند. آنها خودشان توانستهاند تأمینکننده نیازهای مالی خانوادهشان باشند و حتی در پویشهای نیکان مشارکت کنند. این تحول، هدف نهایی نیکان در تمام پروژههای اشتغال زایی است: استقلال، کرامت و بازگشت به جریان طبیعی زندگی.
در مواردی حتی دیده شده که مددجویان موفق پس از خودکفایی، داوطلب آموزش دیگر مددجویان شدهاند. این چرخهی امید، نشان از موفقیت یک مدل حمایتی دارد که بر آموزش، سرمایهگذاری هدفمند و اعتماد متقابل استوار است.
اشتغال در نگاه نیکان پایان کمک نیست، بلکه آغاز خوداتکایی است. اشتغال، نقطهای است که وابستگی به یاری دیگران جای خود را به احساس توانمندی درونی میدهد. نیکان این تغییر را با همراهی دقیق مددکاران، خیران، حامیان و مردم نیکاندیش ممکن کرده است.
موانع اشتغالزایی
همانطور که گفتیم، اشتغال زایی نیازمند اجرای زیرساختهایی است که بیشتر آنها برعهدۀ دولت است. طرحهای حمایت فوری، پشتیبانی مادی و معنوی از کارآفرینان، سیاستگذاریهای درست و بهجا برای توجه به اشتغال، فرهنگسازی اجتماعی، پرورش نیروهای زبده و با تجربه، فراهمکردن بستر آموزش نیروهای کار و مواردی از این دست، ۱۰۰ درصد جزو وظایف دولت است. اگر هر کدام از این وظایف ناقص انجام شود یا مورد بیتوجهی قرار گیرد، بخش اشتغال با مشکل مواجه خواهد شد. علاوه بر این، موارد کلیتر همچون نابسامانی اقتصاد و وجود فساد اقتصادی نیز در بروز چنین مشکلاتی اثرگذار خواهد بود.
باید به این نکته نیز توجه کرد که فقط دولت دلیل نابسامانیهای حوزۀ اشتغال نیست؛ بلکه گاه کارجویان نیز به دلیل توقعات نابهجا و مواردی چون بیانگیزگی، نداشتن خلاقیت، نداشتن قدرت تصمیمگیری و بیاعتمادی، اشتغالزایی را دچار مشکل میکنند. در همین راستا مؤسسه نیکان با طرحریزی برنامههای عمیق و حسابشده در راستای اشتغال جوانان توانسته بخش عمدهای از مشکلات کشور در زمینۀ بیکاری جوانان را حل کند؛ این خیریه اشتغال زایی در موارد مختلف توانسته افراد کمبضاعت زیادی را مشغول به کار کند تا به مرحلۀ خودکفایی برسند.
چند قدم مهم در اشتغالزایی
مشکلات اشتغال زایی فقط وجود موانع در ایجاد شغلهای جدید نیست، این نکته نیز مهم است که پیش از هر کاری باید درباره این موضوع در اینترنت تحقیق و با اصناف و کارشناسان این حوزه مشورت کنیم. همچنین باید پتانسیلهای بخش اشتغال و کار آفرینی را بشناسیم.
نیازسنجی در اشتغال زایی
نیازسنجی موضوع مهم دیگری است که در این مسیر باید آن را مدنظر قرار دهیم. بهعنوان مثال اگر قرار است محصولی تولید کنیم، نخستین کار ما باید تحقیق دربارۀ نیاز بازار به آن محصول باشد. این جمله یعنی چه؟! یعنی باید بررسی کنیم بازار داخلی و خارجی، چه میزان به این محصول نیاز دارد و بازار فروش آن در چه سطحی قرار می گیرد. این کار در واقع سنجش ریسک تولید محصول در قدم اول است.
امکان سنجی در اشتغالزایی
قدم بعدی در کارآفرینی و اشتغال زایی امکان سنجی است؛ گاه محصولی وجود دارد که ریسک تولید آن پایین است، یعنی جزو اولویتهای اولیه بازار داخلی و خارجی است، ولی امکان تولید آن وجود ندارد. در چنین شرایطی با توجه به اینکه بسترهای مورد نیاز باید برای تولید آماده باشند، زمینههای مورد نیاز برای تولید یا صادرات آن وجود ندارد.
تهیه یک طرح جامع کمک کننده به پیشرفت روند کار
مورد بعدی، تهیۀ یک طرح جامع از پرسشوپاسخهایی است که به پیشرفت روند کار، کمک میکنند. پرسشهایی مثل امکانات در دسترس، برآوردهای مالی و میزان هزینهای که باید در نظر گرفته شود، ارگانهایی که باید با آنها همکاری کرد، زودبازدهبودن یا دیربازدهبودن، میزان ریسک تولید و غیره. در نهایت بعد از در نظر گرفتن تمام این موارد و بررسی آن ها باید بدون ترس از شکست و با توکل به خداوند اولین قدم را برای کار برداشت.
حضور متخصصان در اشتغال زایی
نکتۀ قابل توجه این است که در تمام مراحل ذکر شده، داشتن نگاه تخصصی برای انجام کار، باعث رشد و رونق طرحهای اشتغال میشود. در واقع نبود تخصص میتواند تمام مراحل طرح را با شکست مواجه کند، در نتیجه حضور متخصصان در تمام مراحل کار ضروری است. نکتۀ بارز مؤسسۀ خیریۀ نیکان، حضور متخصصان در این عرصه است، موضوعی که باعث شده طرحهای اشتغال برای کمک به نیازمندان به بهترین شکل ممکن اجرا شود.
استفاده از وامهای اشتغال و کارآفرینی
دولت میکوشد، با اعطای تسهیلات ویژه و پشتیبانی مادی و معنوی از کارآفرینان و تولید کنندهها، به گسترش هر چه بیشتر صنایع، کشاورزی، تجهیزات و اقتصاد کشور کمک کند. کارآفرینان با ارائۀ طرحهای توجیهی خود به بنگاههای اقتصادی و بانکها و ارائۀ مدارک مورد نیاز، برای دریافت این تسهیلات اقدام میکنند. سود دریافتی توسط بانک به سه نوع شهرهای زیر 10هزا نفر با سود ۱٠ درصد، عشایر و روستاییان با سود ۶ درصد و سود تسهیلات عشایری و روستایی مرزنشینان، ۴ درصد است.
راهکار سازنده برای اشتغال زایی
سه راهکار برای اشتغال زایی بهتر وجود دارد که میتوان با استفاده از آنها، به کمترشدن مشکلات این حوزه کمک کرد. در اولین نوع، با ایجاد انجمن و جمعکردن گروهی از کاربران هدف و کسانی که به محصول تولیدیمان نیاز دارند، میتوان با ایجاد اعتماد و دوستی، افزایش موفقیت در فروش را انتظار داشت.
مورد بعدی، استفاده از مربیان و آموزش دهندههاست تا با آموزش کارآفرین را در زمینۀ شغلی مورد نظر او از ضررهای احتمالی جلوگیری شود. مورد آخر نیز استفاده از خلاقیت و راههای جدید، برای بر طرفکردن کمبودهای شغلی و به طبع آن افزایش کیفیت فروش و افزایش موفقیت است.
اشتغال زایی و کارآفرینی دو جزء جدانشدنی یکدیگر هستند؛ از گذشته تا امروز، یکی از معضلات جدی جامعه، موضوع اشتغال و کسبوکار بوده است زیرا معضل اشتغال، تمام اعضای یک جامعه را تحت تاثیر قرار میدهد.
دولت موظف است، با برنامهریزیهای صحیح و اجرای اصولی آنها به جامعه برای ایجاد شغل کمک کند زیرا اگر به این بخش مهم بیتوجهی شود، رکود اقتصادی شدید و مشکلات متعدد ناشی از بیکاری، در جامعه بیش از پیش به چشم خواهد آمد.
خیریه نیکان، یکی از مؤسساتی است، که در زمینۀ اشتغالزایی و خدمت به اقشار کمبضاعت و ضعیف جامعه، نقش بسزایی دارد و به وسیلۀ تولید و ارائۀ محصولات متعدد، این کار مهم را انجام میدهد و در این مسیر به حمایت شما نیاز دارد؛ به همین دلیل با آگاهی از اینکه خدمات مؤسسات خیریه به نفع تمام افراد جامعه به خصوص اقشار آسیبدیده است، میتوانید با سهیمشدن در کارهای خیر یا با خرید محصولات متنوعش این خیریه، آن را در این امر یاری کنید.
اشتغال، برای نیکان تنها یک خدمت نیست؛ یک رویکرد محوری برای بازسازی زندگی است. از احداث کارگاههای تولیدی گرفته تا حمایت از کسبوکارهای خانگی، از آموزشهای مهارتی تا تأمین سرمایه اولیه، نیکان با نگاهی سیستمی و عزتمحور، به اشتغال زایی بهمثابه پلی برای عبور از فقر نگاه میکند. اگر شما نیز میخواهید در این مسیر همراه باشید، میتوانید از طریق اهدای ابزار کار، تأمین سرمایه، خرید محصولات تولیدی مددجویان یا حتی ارائه آموزش تخصصی، گامی مؤثر در توانمندسازی افراد بردارید. نیکان، با همراهی شما، آیندهای شرافتمندانهتر برای بسیاری از خانوادهها میسازد. مشارکت در اشتغال زایی، فقط حمایت از یک فرد نیست؛ پشتیبانی از یک نسل است که میخواهد روی پای خود بایستد.